1915 – Einstein: Genel Görelilik Teorisi

Einstein’ın 1915’te sunduğu genel görelilik, kütleçekimi artık bir kuvvet değil, uzay-zaman geometrisinin bükülmesi olarak tanımlandı; kütle ve enerji uzay-zamanı eğriltir, eğrilik ise hareketi belirler. Bu devrimsel bakış açısı, sadece gezegen yörüngelerindeki küçük sapmaları düzeltmekle kalmadı, aynı zamanda kara deliklerin, kütleçekimsel merceklenmenin ve evrenin dinamik genişlemesinin matematiksel temelini attı. Genel görelilik, yüksek kütle yoğunluklarında ortaya çıkan fenomenleri — olay ufku, zamanın yavaşlaması, ışığın sapması — öngördü ve bu öngörüler sonraki on yıllarda gözlemle doğrulandı.

Kozmoloji için genel görelilik, evrenin dinamik modellerinin inşa edilebileceği bir çerçeve sundu: evrenin statik mi, genişleyen mi olduğu; genişleme hızı ve kaderi nasıl belirlenecekti gibi sorular artık matematiksel denklemlerle ifade edilebiliyordu. Ayrıca kütleçekimsel merceklenme, uzak gök cisimlerinin görüntülerinin bükülerek çoğalmasına yol açtı; bu, hem karanlık madde dağılımını haritalamada hem de uzak galaksilerin incelenmesinde güçlü bir araç oldu. Genel göreliliğin etkileri, modern astrofiziğin en merkezî kavramlarından biri hâline geldi.