1814 – Fraunhofer Spektral Çizgileri (Spektroskopinin Doğuşu)

1814’te Joseph von Fraunhofer, Güneş ışığını bir prizma aracılığıyla incelerken spektrumda yüzlerce ince koyu çizgi fark etti. Bu çizgiler görünüşte basit birer boşluktu, ancak daha sonra modern astrofiziğin merkezine yerleşecek bir gerçeği temsil ediyorlardı: yıldızların ışığı, içerdikleri elementlerin imzasını taşıyordu. Fraunhofer, bu çizgileri tam bir titizlikle katalogladı; o kadar hassas ölçümler yaptı ki, bu çizgiler bugün hâlâ onun adıyla anılmaktadır.

Fraunhofer çizgileri, yıldızların kimyasal bileşiminin doğrudan anlaşılmasını mümkün kıldı. 19. yüzyılın ortasında Kirchhoff ve Bunsen bu çizgilerin elementlere özgü olduğunu gösterdiğinde, gökbilim bambaşka bir boyuta ulaştı. Artık Güneş’in ve diğer yıldızların hangi elementlerden oluştuğu bilinebiliyor, sıcaklıkları, yoğunlukları ve hareketleri yalnızca ışıkları incelenerek hesaplanabiliyordu. Böylece astronomi ilk kez laboratuvar kimyasıyla birleşti.

Spektroskopi, yıldızların ve galaksilerin uzaklıklarını, hızlarını, sıcaklıklarını ve kimyasal tarihlerini çözümlemenin ana yöntemi hâline geldi. Bugün karanlık maddenin varlığı, galaksilerin dönüş hızları, yıldız oluşum oranları gibi pek çok temel bilgi hâlâ Fraunhofer’in açtığı bu kapı sayesinde anlaşılmaktadır. 1814’te yapılan bu keşif, ışığın içindeki kozmik bilgiyi açığa çıkararak astrofiziği yalnızca bir gözlem bilimi olmaktan çıkarıp analitik bir bilim hâline getirmiştir.