1784 – Herschel Çift Yıldızların Kütle Çekimiyle Bağlı Olduğunu Keşfetti

William Herschel, 1784 yılında yaptığı sistematik gözlemler sırasında yakın görülen yıldız çiftlerinin sadece perspektif sonucu bir hizalanma olmadığını, bazı çiftlerin gerçekten fiziksel olarak birbirine bağlı olduğunu fark etti. O döneme kadar çift yıldızların çoğunun yalnızca tesadüfi bir gökyüzü hizalanması olduğu sanılıyordu. Fakat Herschel, bu yıldızların birbirlerine göre konumlarını yıllarca takip ederek, aralarında düzenli bir yörünge hareketi bulunduğunu gösterdi. Bu, yıldızların da tıpkı gezegenler gibi kütle çekimiyle birbirlerine bağlanabileceğini kanıtlayan ilk güçlü gözlemsel delildi.

Bu keşifle birlikte gökbilim ilk kez doğrudan Newton mekaniğiyle birleşti. Çünkü iki yıldızın ortak bir kütle merkezinde dönmesi, evrensel kütle çekimi yasasının yıldız ölçeğinde de geçerli olduğunu gösteriyordu. Bu yalnızca evrenin yapısına dair devrimsel bir fikir değildi; aynı zamanda yıldızların kütlelerinin ölçülmesine de kapı açmıştı. Bugün, bir yıldızın kütlesi ancak bir eş yörüngede olduğu takdirde tam doğrulukla hesaplanabilir ve Herschel’in çalışmaları bunun temelini atmıştır.

Çift yıldızların varlığı yıldız evrim modelleri, galaktik yapı analizleri ve hatta süpernova süreçlerinin anlaşılmasında kritik bir rol oynadı. Herschel’in keşfi, yıldızların yalnız ve sabit noktalar olmadığını, büyük kozmik ilişkiler ağının dinamik parçaları olduğunu ortaya koydu. Böylece yıldız fiziği, gözlemsel astronominin sınırlarından çıkıp matematiksel temelli bir bilim hâline gelmeye başladı.